دستگاه XRF (X-Ray Fluorescence Spectrometer) یکی از مهمترین ابزارهای آنالیز عنصری در آزمایشگاههای تحقیقاتی، معدنی، متالورژی، شیمی و کنترل کیفیت صنعتی است.
این دستگاه با استفاده از پرتو ایکس، میتواند ترکیب شیمیایی مواد جامد، پودر، فلز، شیشه، پلیمر و حتی مایعات را بهصورت غیرتخریبی (Non-destructive) اندازهگیری کند.
اما دقت و صحت نتایج XRF تنها زمانی تضمین میشود که:
در ماد طب سرویس، با سالها تجربه در تعمیر، سرویس و کالیبراسیون دستگاههای XRF از برندهای Bruker، Rigaku، PANalytical، Thermo، Spectro، Olympus، Hitachi و Oxford،
ما خدماتی ارائه میدهیم که دقت و تکرارپذیری دستگاه شما را به شرایط کارخانهای بازمیگرداند.
هدف ما فقط رفع خطا نیست — بلکه بازگرداندن صحت آنالیز و ولیدیشن دقیق طیفی XRF طبق استانداردهای بینالمللی است.
XRF (X-Ray Fluorescence Spectrometer) یک طیفسنج پرتو ایکس است که با تابش اشعه X به نمونه، موجب برانگیختگی الکترونهای لایههای درونی اتمها میشود.
وقتی این الکترونها به حالت اولیه برمیگردند، انرژی مشخصی بهصورت پرتو فلوئورسانس X آزاد میکنند که برای هر عنصر منحصربهفرد است.
نتیجه:
هر عنصر، انرژی مشخصی در طیف XRF تولید میکند — بنابراین دستگاه میتواند ترکیب دقیق ماده را با درصد وزنی یا اتمی تعیین کند.
فرآیند عملکرد XRF به زبان ساده:
| توضیحات | کاربرد | نوع دستگاه |
|---|---|---|
| اندازهگیری سریع و دقیق با وزن کم، معمولاً دارای سیستم خنککاری هوایی | آزمایشگاههای تحقیقاتی، QC مواد اولیه | Bench-top XRF (رومیزی) |
| توان بالا، سیستم خلأ و خنککاری پیشرفته، مناسب برای نمونههای حجیم | صنایع فلز، معدن، سیمان، پتروشیمی | Floor-standing / Industrial XRF (صنعتی) |
| قابلحمل، باتریدار، مناسب برای معدن یا QC در محل | بازرسی میدانی و کنترل مواد خام | Portable / Handheld XRF |
دستگاه XRF از نظر اپتیکی، الکترونیکی و نرمافزاری بسیار حساس است.
خرابی در هر بخش، از Tube گرفته تا Detector یا سیستم خلأ، میتواند باعث افت دقت، خطای انرژی یا حتی توقف کامل دستگاه شود.
در ادامه مهمترین خطاهای XRF، دلایل آن و راهحلهای تخصصی ماد طب سرویس آورده شده است.
شرح:
Tube یکی از گرانترین و حیاتیترین اجزای دستگاه است. وظیفه آن تولید پرتو X است که اگر دچار افت ولتاژ یا نشتی شود، کل سیستم خاموش میشود.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل تخصصی ماد طب سرویس:
شرح:
Detector وظیفه ثبت پرتوهای بازتابی از نمونه را دارد. هر گونه خرابی در این بخش باعث نویز بالا یا افت رزولوشن میشود.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل ماد طب سرویس:
شرح:
سیستم خلأ برای حذف هوا از مسیر پرتو و افزایش دقت عناصر سبک (Na تا Mg) حیاتی است.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل تخصصی:
شرح:
منبع تغذیه ولتاژ بالا برق Tube را تأمین میکند و خرابی در آن باعث خطای Tube Current یا HV Fault میشود.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل ماد طب سرویس:
شرح:
خطاهای نرمافزاری معمولاً مربوط به ارتباط بین کنترلر و ماژولهای Tube یا Detector است.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل ماد طب سرویس:
شرح:
خنککاری مناسب Tube و Detector برای حفظ پایداری حرارتی و جلوگیری از آسیب قطعات حیاتی است.
نشانهها:
دلایل رایج:
راهحل ماد طب سرویس:
شرح:
گردوغبار، روغن، یا بخارات شیمیایی روی مسیر اپتیکی باعث خطای انرژی و پیکهای اضافی میشود.
نشانهها:
راهحل ماد طب سرویس:
شرح:
در XRF، Drift به معنای تغییر تدریجی در شدت یا موقعیت پیکهاست که معمولاً ناشی از ناپایداری دمایی یا نرمافزاری است.
نشانهها:
راهحل ماد طب سرویس:
| نوع خطا | علت محتمل | راهحل تخصصی ماد طب سرویس |
|---|---|---|
| X-Ray Tube Error | افت ولتاژ، خرابی خنککاری | تست HV، تعویض Tube |
| Detector Error | خرابی TEC یا برد سیگنال | تمیزکاری، تنظیم Gain، تعویض TEC |
| Vacuum Error | نشتی یا خرابی پمپ | تست نشتی، تعویض اورینگ |
| HV Fault | نوسان برق، خرابی منبع تغذیه | تعویض HVPS، تست جریان |
| Software Error | Firmware معیوب یا ارتباط ضعیف | آپدیت نرمافزار و پورتها |
| Cooling Fault | خرابی پمپ یا فن | تعویض Coolant، تنظیم دما |
| Optical Contamination | آلودگی مسیر اپتیکی | تمیزکاری و تست شفافیت |
| Drift in Spectrum | ناپایداری دما یا نرمافزار | تنظیم Daily Calibration |
دستگاه XRF (طیفسنج فلوئورسانس پرتو ایکس) بهدلیل ماهیت اپتیکی و الکترونیکی پیچیدهاش، نیازمند سرویس توسط تیمی متخصص در زمینهی پرتو ایکس، اپتیک، الکترونیک دقیق و طیفسنجی تحلیلی است.
در ماد طب سرویس، تمام خدمات تعمیر، سرویس و کالیبراسیون دستگاههای XRF مطابق با استانداردهای کارخانه (OEM) و با استفاده از تجهیزات و نرمافزارهای کالیبراسیون معتبر انجام میشود.
در ادامه، فهرست خدمات تخصصی ما را ببینید.
شرح:
تنظیم مسیر اپتیکی و انرژی پرتو X برای دقت طیفی حیاتی است.
هرگونه انحراف در زاویه پرتو، آلودگی در Collimator یا Drift در Detector میتواند باعث تغییر پیکهای انرژی شود.
اقدامات ما:
نتیجه:
بازگشت دقت انرژی و شدت، و اطمینان از صحت نتایج آنالیز.
شرح:
Tube قلب دستگاه XRF است و فرسودگی یا نوسان جریان آن، کل عملکرد را مختل میکند.
اقدامات ما:
نتیجه:
افزایش توان تابش، حذف خطاهای HV Error، و بهبود پایداری انرژی.
شرح:
Detector از نوع Si-PIN، SDD یا Ge وظیفه اندازهگیری انرژی فلوئورسانس را دارد.
افت کارایی در آن باعث نویز بالا یا تغییر موقعیت پیکها میشود.
اقدامات ما:
نتیجه: بهبود رزولوشن انرژی (Energy Resolution) و افزایش دقت آنالیز عناصر سبک و سنگین.
شرح:
خلأ در XRF برای اندازهگیری عناصر سبک (Na، Mg، Al، Si) ضروری است.
نشتی کوچک در این سیستم میتواند کل نتایج را بیاعتبار کند.
اقدامات ما:
نتیجه: افزایش پایداری فشار، حذف ارور “Vacuum Error” و بهبود آنالیز عناصر سبک.
شرح:
HVPS جریان و ولتاژ مورد نیاز Tube را تأمین میکند. هر نوسان کوچک در آن، مستقیماً بر توان تابش اثر دارد.
اقدامات ما:
نتیجه: ولتاژ پایدار، افزایش طول عمر Tube و حذف خطاهای “HV Fault” یا “Tube Overcurrent”.
شرح:
سیستم خنککاری وظیفه حفظ دمای Tube و Detector در محدوده بهینه را دارد.
اقدامات ما:
نتیجه: افزایش عمر Tube، کاهش نویز حرارتی و ثبات انرژی در طول اسکنهای طولانی.
شرح:
نرمافزار کنترل XRF (مثل SuperQ، SPECTRA، Pro-Trace، X-LabPro) وظیفهی مدیریت Tube، Detector و تحلیل دادهها را دارد.
اقدامات ما:
نتیجه: پایداری نرمافزاری بالا، حذف خطاهای ارتباطی و سرعت بیشتر در تحلیل دادهها.
شرح:
پس از پایان تعمیر، ماد طب سرویس دستگاه را با تستهای استاندارد کالیبره و تأیید میکند.
اقدامات ما:
نتیجه: تأیید رسمی صحت عملکرد XRF و اطمینان از دقت آنالیز در بازههای استاندارد.
شرح:
پس از پایان سرویس، گزارش فنی کامل به مشتری ارائه میشود و در صورت نیاز، آموزش اپراتوری تخصصی XRF انجام میشود.
گزارش شامل:
در ماد طب سرویس، تعمیر دستگاه XRF فقط به تعویض قطعه محدود نمیشود؛ بلکه شامل تحلیل فنی، تنظیم اپتیکی، تست الکترونیکی، کالیبراسیون انرژی و کنترل کیفیت نهایی (QC) طبق استانداردهای بینالمللی است.
در ادامه، مراحل کاری ما از ثبت درخواست تا تحویل نهایی دستگاه را ببینید
مشتریان از طریق تماس تلفنی، واتساپ یا فرم وبسایت، مشخصات دستگاه XRF خود را اعلام میکنند (برند، مدل، نوع Tube و نوع Detector).
اقدامات ماد طب سرویس:
هدف: جلوگیری از آسیبهای ثانویه و شناسایی سریع منبع خطا
در تهران و شهرهای بزرگ، کارشناسان ما دستگاه XRF را در محل سرویس میکنند.
در سایر شهرها، دستگاه با بستهبندی ایمن و قفل Tube برای جلوگیری از ضربه ارسال میشود.
اقدامات:
هدف: مستندسازی وضعیت پیش از تعمیر و تضمین ایمنی دستگاه
در کارگاه ماد طب سرویس، دستگاه با ابزار دقیق تست میشود تا منبع واقعی خطا شناسایی گردد.
اقدامات:
هدف: تعیین دقیق ریشه خطا – اپتیکی، الکترونیکی یا نرمافزاری
پس از عیبیابی کامل، گزارش فنی شامل:
هیچ اقدامی قبل از تأیید رسمی انجام نمیشود.
هدف: شفافیت کامل در هزینه و روند فنی
پس از تأیید، تیم فنی ماد طب سرویس مراحل زیر را انجام میدهد:
هدف: بازگرداندن دستگاه به دقت کارخانهای (Factory Accuracy)
تمام دستگاهها بعد از تعمیر وارد فاز تست نهایی میشوند تا صحت نتایج آنالیز تأیید گردد.
تستهای استاندارد شامل:
در پایان، گواهی QC & Calibration Certificate برای دستگاه صادر میشود.
هدف: اطمینان از صحت نتایج طیفی و قابلیت استناد علمی
پس از پایان تستها، دستگاه با گزارش کامل فنی تحویل داده میشود.
گزارش شامل:
مشتری تا ۳۰ روز پس از تحویل از پشتیبانی فنی رایگان ماد طب سرویس برخوردار است.
هدف: تضمین رضایت کامل مشتری و پایداری عملکرد دستگاه